De analyticus en zijn publiek Hans Bouwmeester Voor wie schrijft een schaakmeester een analyse van zijn partij? In de eerste plaats voor zichzelf, denk ik. Vaak wil hij onderzoeken wat hij gemist heeft en menigmaal komt hij tot verbluffende resultaten. Een zeer frappant voorbeeld van de laatste jaren is de partij Kasparov – Ribli, Skeleftea 1989. Op het moment dat Kasparov de partij remise gaf, ontdekte Vaganian een duivelse wending, die aan het toch redelijk ontwikkelde schaakbrein van de wereldkampioen was ontsnapt. De daaropvolgende analyse bleek, en dat is een zeldzaamheid, volkomen sluitend tot winst voor wit te leiden. Het had de partij van de eeuw kunnen zijn. In het…

Opmerkelijke discussie Hans Bouwmeester Intuïtie is belangrijker dan kennis! – Vassily Smyslov Het is niet aan te nemen dat ex-wereldkampioen Smyslov kon vermoeden dat zijn bovengenoemde uitspraak bijzondere gevolgen zou hebben. Er is hier sprake van een stelling zonder bewijs en dus zijn de meningen over de waarde hiervan verdeeld. De maatschap Paardekooper en Hoffman, behorend tot de belangrijkste accountants- en belastingadviesorganisaties in Nederland, was geïnteresseerd in het onderwerp. Enerzijds is de maatschap een belangrijke sponsor voor het Max Euwe Centrum en anderzijds is deze zeer betrokken bij ontwikkelingen van het bedrijfsleven. Liepen er wellicht parallellen? P. en H. organiseerde in samenwerking met het Max Euwe centrum enige tijd geleden…

Op zoek naar de waarheid Hans Bouwmeester Onlangs schreef de Engelsman John Nunn een boek over toreneindspelen. Hij liet alle analyses door de computer controleren en pretendeerde een foutloos boek te hebben gemaakt. De tijd zal leren of dit inderdaad waar is. Of het er in de toekomst van zal komen dat men meerdere beroemde analyses aan een dergelijke controle zal onderwerpen? In dat geval zal er vermoedelijk nog heel wat aan het licht komen, want zelfs de beste analyticus blijft een zeker percentage aan fouten niet bespaard. Onlangs ontving ik een brief van Nico Doelman, Paramaribo over de volgende positie. J. Gusev – E. Auerbach Ergens in Rusland, 1946…

Geheugen Hans Bouwmeester Een goed getraind geheugen is voor elk mens, maar zeker voor een schaakspeler, een bijzonder waardevol bezit. Het stelt hem in staat waardevolle kennis te bewaren en op een gewenst moment te reproduceren. Dat een geheugen soms ook een zeer grillig instrument is, daarvan kan Robert Hübner, de grote Duitse meester, sinds het GMA toernooi van Skelleftea 1989 meepraten. Ljubojevic – Timman, Interpolis 1978. Wits zet: 14.c3?? Er volgt nu 14… Pde5! Zo wint zwart bij uitstekende stelling een gezonde pion. De strijd is hiermee feitelijk voorbij. Nu herinnerde ik mij de bewuste combinatie uit een oude Koningsindische partij van Vidmar. Robert Hübner kon deze partij destijds…

Theo van Scheltinga (1) Hans Bouwmeester “Ik kwam die avond om half zes van mijn werk thuis en hoorde dat ik mee kon doen aan een achtkamp met Euwe, Aljechin, Fine, Grünfeld, Kmoch, Landau en Van den Bosch. Ik moest vlug eten en dan snel ernaar toe. Zo ging dat toen.” Aan het woord is één van onze oudste schaakmeesters, Theo van Scheltinga. Hij behoort tot mijn grote vrienden. Ik kom hem feliciteren met zijn tachtigste verjaardag. We kennen elkaar vanaf 1946. Als kersvers Haarlems kampioen mocht ik samen met hem en met zijn generatiegenoot Nico Cortlever een simultaanseance geven. Dat deed je in die jaren nog voor de eer…

Herinnering aan Orbaan Hans Bouwmeester Toen ik in de week voor Kerstmis het bericht kreeg dat mijn goede vriend Constant Orbaan was overleden, was ik een ogenblik verbijsterd. Ik wist dat hij de zeventig al voorbij was, maar toch heb ik in Constant nooit een oude man kunnen zien. Voor mij was hij leeftijdsgenoot. Sinds ik hem voor het eerst ontmoette, en dat was in de zomer van 1948, heb ik hem nooit wezenlijk zien veranderen. Ik zag in hem een man uit de goede oude tijd, toen alles nog wat rustiger toeging. Hij haastte zich nooit en stelde ook geen hoge eisen in materieel opzicht. Tijd hebben voor bezinning…

De Olympiade van Warna 1962 Hans Bouwmeester Het beloofde een prachtige Olympiade te worden aan de gouden kust van de Zwarte Zee in Bulgarije. Varna (links het logo van deze olympiade). We gingen met Euwe, Donner, Bouwmeester, Langeweg, Prins en Kramer en Waling Dijkstra zou als captain meegaan. Het liep allemaal anders. Waling, een welgestelde zakenman uit Leeuwarden, belandde na een auto-ongeluk in het ziekenhuis, Euwe, in die tijd directeur van een centrum voor automatisering, kon pas een week na aanvang aan de start komen en van Donner was het allerminst zeker dat hij op tijd zou zijn. Bij de loting wierp Prins zich op als kapitein en hij zou…

Film van een dramatische schaakpartij Hans Bouwmeester In het voorjaar van 1956 werd het zogenaamde Kandidatentoernooi in Nederland verspeeld. Dit toernooi moest de uitdager aanwijzen, die het in 1957 tegen wereldkampioen Michael Botwinnik zou gaan opnemen. Het Amsterdamse Minerva-paviljoen was het belangrijkste strijdtoneel, maar voor de tiende ronde ging men, bij wijze van uitzondering, naar de Korenbeurs in Leeuwarden, waar de Friezen voor een fantastische organisatie zorgden. Op het moment dat deze ronde van start ging, stond de Rus Efim Geller aan de leiding met 6 punten. Daarachter volgden David Bronstein en Paul Keres, links in beeld, met 5,5. De twee laatstgenoemde moesten tegen elkaar en het werd al spoedig…

Ter Olympiade Hans Bouwmeester De Nederlandse ploeg voor de komende olympiade is samengesteld. De contracten zijn getekend en de voorwaarden zijn voor mijn gevoel zeer riant te noemen. Er gaat behalve een team van zes spelers ook een non-playing captain mee. De laatste is nog wel een kersvers erelid van onze Koninklijke bond. In mijn tijd heb ik altijd gepleit voor een captain met een stevige schaaktechnische bagage, maar de inzichten zijn op dit gebied gewijzigd en als iedereen tevreden is, is er geen vuiltje aan de lucht. Men kan zich hoogstens afvragen of er ook nog gezamenlijk iets aan de voorbereiding is gedaan; vroeger kwam zoiets wel eens lang…

Schaken is de kunst der analyse Hans Bouwmeester Het schaakspel en de wiskunde vertonen verwantschappen, maar zijn niet identiek. De analyse vormt in beide een belangrijk onderdeel, maar het artistieke element, het onverwacht doorbréken van het alledaagse is in het schaakspel sterker vertegenwoordigd. De wiskunde is veelzijdiger; het werk van de grote wiskundige is niet aan tijd gebonden. Het maken van foute berekeningen heeft meestal geen ernstige gevolgen zolang een assistent de dingen kan narekenen en corrigeren. Een schaakmeester moet zijn uitwerkingen met meedogenloze nauwkeurigheid en binnen een bepaalde tijdlimiet doorvoeren. Zijn spel is wreed, want in een fractie van een seconde kan hij het werk van vele uren teniet…