Geheugen Hans Bouwmeester Een goed getraind geheugen is voor elk mens, maar zeker voor een schaakspeler, een bijzonder waardevol bezit. Het stelt hem in staat waardevolle kennis te bewaren en op een gewenst moment te reproduceren. Dat een geheugen soms ook een zeer grillig instrument is, daarvan kan Robert Hübner, de grote Duitse meester, sinds het GMA toernooi van Skelleftea 1989 meepraten. Ljubojevic – Timman, Interpolis 1978. Wits zet: 14.c3?? Er volgt nu 14… Pde5! Zo wint zwart bij uitstekende stelling een gezonde pion. De strijd is hiermee feitelijk voorbij. Nu herinnerde ik mij de bewuste combinatie uit een oude Koningsindische partij van Vidmar. Robert Hübner kon deze partij destijds…

Theo van Scheltinga (1) Hans Bouwmeester “Ik kwam die avond om half zes van mijn werk thuis en hoorde dat ik mee kon doen aan een achtkamp met Euwe, Aljechin, Fine, Grünfeld, Kmoch, Landau en Van den Bosch. Ik moest vlug eten en dan snel ernaar toe. Zo ging dat toen.” Aan het woord is één van onze oudste schaakmeesters, Theo van Scheltinga. Hij behoort tot mijn grote vrienden. Ik kom hem feliciteren met zijn tachtigste verjaardag. We kennen elkaar vanaf 1946. Als kersvers Haarlems kampioen mocht ik samen met hem en met zijn generatiegenoot Nico Cortlever een simultaanseance geven. Dat deed je in die jaren nog voor de eer…

Herinnering aan Orbaan Hans Bouwmeester Toen ik in de week voor Kerstmis het bericht kreeg dat mijn goede vriend Constant Orbaan was overleden, was ik een ogenblik verbijsterd. Ik wist dat hij de zeventig al voorbij was, maar toch heb ik in Constant nooit een oude man kunnen zien. Voor mij was hij leeftijdsgenoot. Sinds ik hem voor het eerst ontmoette, en dat was in de zomer van 1948, heb ik hem nooit wezenlijk zien veranderen. Ik zag in hem een man uit de goede oude tijd, toen alles nog wat rustiger toeging. Hij haastte zich nooit en stelde ook geen hoge eisen in materieel opzicht. Tijd hebben voor bezinning…

De Olympiade van Warna 1962 Hans Bouwmeester Het beloofde een prachtige Olympiade te worden aan de gouden kust van de Zwarte Zee in Bulgarije. Varna (links het logo van deze olympiade). We gingen met Euwe, Donner, Bouwmeester, Langeweg, Prins en Kramer en Waling Dijkstra zou als captain meegaan. Het liep allemaal anders. Waling, een welgestelde zakenman uit Leeuwarden, belandde na een auto-ongeluk in het ziekenhuis, Euwe, in die tijd directeur van een centrum voor automatisering, kon pas een week na aanvang aan de start komen en van Donner was het allerminst zeker dat hij op tijd zou zijn. Bij de loting wierp Prins zich op als kapitein en hij zou…

Film van een dramatische schaakpartij Hans Bouwmeester In het voorjaar van 1956 werd het zogenaamde Kandidatentoernooi in Nederland verspeeld. Dit toernooi moest de uitdager aanwijzen, die het in 1957 tegen wereldkampioen Michael Botwinnik zou gaan opnemen. Het Amsterdamse Minerva-paviljoen was het belangrijkste strijdtoneel, maar voor de tiende ronde ging men, bij wijze van uitzondering, naar de Korenbeurs in Leeuwarden, waar de Friezen voor een fantastische organisatie zorgden. Op het moment dat deze ronde van start ging, stond de Rus Efim Geller aan de leiding met 6 punten. Daarachter volgden David Bronstein en Paul Keres, links in beeld, met 5,5. De twee laatstgenoemde moesten tegen elkaar en het werd al spoedig…

Ter Olympiade Hans Bouwmeester De Nederlandse ploeg voor de komende olympiade is samengesteld. De contracten zijn getekend en de voorwaarden zijn voor mijn gevoel zeer riant te noemen. Er gaat behalve een team van zes spelers ook een non-playing captain mee. De laatste is nog wel een kersvers erelid van onze Koninklijke bond. In mijn tijd heb ik altijd gepleit voor een captain met een stevige schaaktechnische bagage, maar de inzichten zijn op dit gebied gewijzigd en als iedereen tevreden is, is er geen vuiltje aan de lucht. Men kan zich hoogstens afvragen of er ook nog gezamenlijk iets aan de voorbereiding is gedaan; vroeger kwam zoiets wel eens lang…

Schaken is de kunst der analyse Hans Bouwmeester Het schaakspel en de wiskunde vertonen verwantschappen, maar zijn niet identiek. De analyse vormt in beide een belangrijk onderdeel, maar het artistieke element, het onverwacht doorbréken van het alledaagse is in het schaakspel sterker vertegenwoordigd. De wiskunde is veelzijdiger; het werk van de grote wiskundige is niet aan tijd gebonden. Het maken van foute berekeningen heeft meestal geen ernstige gevolgen zolang een assistent de dingen kan narekenen en corrigeren. Een schaakmeester moet zijn uitwerkingen met meedogenloze nauwkeurigheid en binnen een bepaalde tijdlimiet doorvoeren. Zijn spel is wreed, want in een fractie van een seconde kan hij het werk van vele uren teniet…

Herinnering aan een schurkenstreek Hans Bouwmeester In 1976 schreef ik Schaken als vak; dit boek was bedoeld als geschenk aan Euwe, die in dat jaar 75 werd. Hij had het manuscript kritisch bekeken en vond het leuk dat ik het boek aan hem opdroeg. Het had de pretentie een aanvulling te zijn op het beste werk van Euwe en een brug te slaan naar het professionalisme, zoals dat zich in de laatste dertig jaar heeft gemanifesteerd. Het volgende stuk is aan dit boek ontleend. Tijdnood Bijna geen schaakspeler ontkomt altijd aan een tijdnoodfase. Binnen kort tijdsbestek moet hij een groot, althans te groot aantal zetten doen, die meer op intuïtie…

De bespreker besproken Hans Bouwmeester Edward Winter is een Amerikaanse schaakhistoricus die in Lausanne woont. Hij schrijft regelmatig in New in Chess en heeft enkele mooie boeken op zijn naam staan. Ik beschouw hem als een autoriteit en zijn Capablanca-boek vind ik een meesterwerk. Onlangs ging Winter in het helaas ter ziele gegane Inside Chess eens in op een aantal recensies van zijn laatste boeken. Eén daarvan was van Hans Ree, toch een man met kennis van zaken waar het ons schaakspel betreft en tevens een stilist van klasse. In het verleden heb ik niettemin Ree meermalen kunnen betrappen op onjuist citeren en ook wel eens op het maken van…

Het wereldkampioenschap van 1935 Hans Bouwmeester Er leven niet veel schakers meer die dit grote schaakgebeuren bewust hebben meegemaakt. Het is bijna 75 jaar geleden dat op 15 december 1935 een Nederlander wereldkampioen werd. Max Euwe had de legendarische Aljechin verslagen met 15,5-14,5!! Destijds was ik een kleine jongen van zes jaar. Ik kon nog niet schaken, maar ik volgde het spel als mijn vader met een collega aan het schaakbord bezig was. Zij spraken over de grote match en noteerden soms een positie, als die door de radio tijdens het spel werd doorgegeven. Er ontstond een ware schaakgekte in Nederland en overal werden clubs opgericht, waarvan er ook nu…