Robert Beekman Omdat hij een gewaagde Siciliaanse verdediging populair maakte, zal hij eeuwig onsterfelijk blijven. Miguel Najdorf, links in beeld, die steevast 5… a6 speelde. Najdorf zelf noemde 5… a6 een wachtende zet, die als belangrijkste intentie had eerst te zien wat wit van plan is. Een Pools schaker, geboren in 1910. Vóór de Tweede Wereldoorlog maakte hij reeds furore. Zowel in positieve als negatieve zin. Najdorf kende zo z’n eigenaardigheden. Een echte schaker, wat dat betreft. Maar Miguel maakte het toch nog net even té bont. Hij stond er namelijk om bekend met anderen over zijn partij te praten. “Hoe sta ik?” vroeg hij aan willekeurig welke voorbijganger. En…

Robert Beekman Heeft Stalin nu wel of niet de lijst wereldkampioenen min of meer zelf samengesteld? We gaan daarvoor terug in de tijd. Het is 1948. Wereldkampioen Aljechin is net overleden en de FIDE organiseert een toernooi met de allerbeste schakers van dat moment, die gezamenlijk om de wereldtitel gaan strijden. Botwinnik wint. Maar was dat niet vooraf bekokstoofd? Was het niet zo dat modelburger Botwinnik van de Sovjet-elite moest winnen, en dat de Est Keres niet mocht winnen. Een aantal burgers uit Estland (en meer van Letland) hadden gecollaboreerd met de Duitsers; de aversie jegens bezettend Rusland was daarvoor erg groot. Schaker Petrov werd bijvoorbeeld verbannen naar Siberië en…

Rusland en schaken Robert Beekman Afgelopen voorjaar verveelde ik me en zapte ik mezelf in een of andere televisieserie zonder te weten waar het over ging. Het bleek te gaan over een man die aangespoeld was in Engeland – ik vermoed zo rond 1900 (auto’s en fietsen waren er nog niet; de kleding geleek mij negentiende eeuws). Zijn schip was overduidelijk vergaan. Maar uit welk land kwam hij? Niemand was in staat om met deze man te communiceren. Ze probeerden van alles: Frans, Spaans, Duits, andere Europese talen. Zonder resultaat. De man bleef stoïcijns onder al het vreemde gebrabbel, totdat hij twee mensen ziet schaken. Hij loopt naar het bord…

The Marx Brothers Robert Beekman Toen de stomme film de overgang naar het geluid maakte, was het midden in de crisistijd. De Marx Brothers maakten furore; hun humor was weinig anders dan absurdistisch. Harpo Marx is één van de vijf broers en vertelde in zijn autobiografie het volgende verhaal toen hij in Rusland was. De Marx Brothers; boven is Harpo, van hem onderstaand verhaal. “Ik liep door Moskou en kwam op een gegeven moment bij een theater waar een enorm lange wachtrij stond. Kennelijk was het een belangwekkend toneelstuk, anders zouden er niet zoveel mensen voor in de rij staan. Ik liep de hele wachtrij langs en wapperde bij de…

Norman Willem van Lennep Terwijl ik met het jubileumboek Qui perd gagne – 125 jaar Schaakclub Utrecht bezig was, stuitte ik op de naam Norman Willem van Lennep (geb. 20 september 1872, links in beeld). Als Olland, die in 1886 onze club opgericht heeft, in 1901 de meestertitel krijgt door het internationale toernooi van Haarlem te winnen, is hij namelijk niet de eerste Nederlander die Meester wordt. Er is iemand hem voorgegaan. Norman Willem van Lennep. Norman wint in 1894 het Leipzig Hauptturnier en wordt dan de eerste Meester van Nederland. Telkens weer kom ik in de geschiedschrijving dezelfde zinsnede tegen. “Olland, na van Lennep de tweede Nederlander …” Maar…

Salo Landau en de schaamte van Nederland Robert Beekman We kennen hem als Nederlander. Maar hij kwam uit Polen. Op elfjarige leeftijd vertrekt het gezin Landau hals over kop naar Wenen. Het is zegge en schrijve 1914; de Eerste Wereldoorlog is net begonnen en de Russen rukken op. Het gezin Landau moet vluchten. Wenen kent echter een schrijnend tekort aan voedsel en Salo wordt naar vrienden in Rotterdam gestuurd. De rest van het gezin zou later volgen. Gelukkig blijft Nederland in die Eerste Wereldoorlog buiten schot en Salo Landau zou in Nederland opgroeien en uitgroeien tot de beste vooroorlogse schaker van Nederland – op Euwe na, natuurlijk. Maar dan komt…

De Franse revolutie Robert Beekman 1.e4 e6. Dát was nog eens een Franse revolutie! Zo rond 1830 werd het voor het eerst gespeeld, in een tijd dat 1.e4 e5 de hele negentiende eeuw domineerde. Ik stel me zo voor dat de witspeler gezegd moet hebben: ‘Waarde Heer, bent u er wel van op de hoogte dat de pion ook twee stapjes vooruit mag?!’ En op zich was de bewuste vraag helemaal niet vreemd, want in die tijd bestonden de Europese schaakregels en de Indische schaakregels naast elkaar. Bij de Indische schaakregels mocht niet in één keer twee stapjes gezet worden. Café de Régence. In dit beroemde Café in Parijs werden…

Toiletgate! Robert Beekman 28 september 2006 Vrijdag was het dan zover. Topalov stond op het punt om de strijd om het wereldkampioenschap te verlaten. En Kramnik bleef niet achter: ook hij dreigde te vertrekken. Een dag tevoren had manager Danailov een brief gestuurd aan de FIDE, met daarin de boodschap dat het gedrag van Kramnik toch wel heel erg vreemd was. Per partij ging hij 25 keer naar de rest room en van daaruit 50 keer naar de wc. De wc is de enige plek zonder video surveillance en dat is erg verdacht, natuurlijk. Als voorbeeld noteert Danailov het volgende gedrag uit de derde partij: 15.54 – Kramnik speelt zet…

De onmenselijke comeback Robert Beekman 1972. Spassky wordt verpletterd door Fischer. Nog nooit had Fischer van hem gewonnen. Spassky had een duidelijke plusscore tegen hem. En dan begint hij ook nog met twee punten voorsprong. Twee punten die hem zo in de schoot geworpen worden. Fischer antwoordt echter met een ongelooflijke comeback. Punt na punt wordt binnengehaald en uiteindelijk wordt de match met vier punten voorsprong gewonnen. Daarvoor was wel een klein beetje onbetamelijk bedrag voor nodig. Onbetamelijk gedrag dat Spassky van slag bracht. Tal achteraf: “Dat Spassky van Fischer verloor is geen schande. Maar de wijze waarop hij verloor was niet om aan te zien. Spassky liet zich als…

Het positionele pionoffer Robert Beekman De kracht van het loperpaar is bijna spreekwoordelijk, hoewel niet iedereen de juiste techniek laat zien om het netjes tot de winst te voeren. Soms is het loperpaar zelfs een volle pion waard, wordt nog wel eens beweerd. Misschien is dat wel zo, maar nauwkeuriger lijkt de formulering dat het bezit van het loperpaar een prima basis is voor een positioneel pionoffer. Ooit las ik ergens een definitie van een positioneel offer dat mij nog altijd aanspreekt: bij een positioneel offer is de ene speler wel in staat zijn / haar stelling te versterken en de ander niet. Het mooiste voorbeeld hiervan is en blijft…