Het speeltempo vroeger, nu en in de toekomst Hans Bouwmeester Het maken van blunders hoort bij het schaakspel. De laatste tijd krijgt men de indruk dat het verschijnsel in hevigheid toeneemt. De GMA-toernooien (in Rotterdam 1989 was het heel erg) spreken duidelijk taal. En het betreft hier niet de beste spelers van de wereld. Sinds het tempo van 40 zetten in twee uur en vervolgens, zonder de partij te onderbreken, 20 zetten per uur, is ingevoerd, is de kwaliteit van de schaakpartijen tussen grote meesters duidelijk teruggelopen. Is dat zo erg? Een vraag voor organisatoren, die graag uitslagen zien, voor het publiek, dat dol is op fouten van anderen. Zes…

De zoon van “William Shakespeare” Hans Bouwmeester In de geschiedenis heeft Howard Staunton (links in beeld) het beeld achtergelaten van een zuur verliezer. In 1844 ontsnapte hij aan de revanche-match tegen St. Amant, 1851 gunde hij in Londen Adolf Anderssen zijn triomf niet en in 1857 maakte zich met allerlei uitvluchten van de tweekamp met Paul Morphy af. Hij kwam eigenlijk pas honderd jaar na zijn dood positief in de publiciteit, toen Bobby Fischer hem onder de tien grootste schakers aller tijden rangschikte. Fischer roemde Stauntons diepe openingsanalyse en noemde diens partijen “compleet modern”. Staunton had twee grote hobby’s: schaken en Shakespeare. Over de vraag wie zijn vader was hebben…

Herinnering aan Rossolimo Hans Bouwmeester Waren de grote meesters van vroeger meer artiesten dan de hedendaagse experts van het wereldschaakpodium? Het wordt wel beweerd; ook dat de topspelers van vandaag voor het merendeel monomane vakidioten zijn, die in hun vrije tijd geen hoger genoegen kennen dan de sjoelbak en de flipperkast. Een wezenlijk onderzoek dienaangaande ontbreekt en het is de vraag of dit interessante uitkomsten zou opleveren. Kan men een schaakmeester niet het best beoordelen op grond van zijn partijen? Zo bezien zou ik in Kasparov zeker een even groot artiest onderkennen als in Tsjigorin; Karpov is in creatief opzicht zeker niet de mindere van mensen als Lasker of Capablanca.…

Hans Bouwmeester Ook in heel eenvoudige posities kunnen de schaakstukken kolossale zetten doen, zoals het vervolg leert. 1. De koning Wit speelt en wint. Studie van Mitrofanov. 1.g4 Kf4 2.Kd7! b5 3.Ke6 b4 4.Kf6 Kf3 5.Kf5! Kxf2 6.Ke4!! en wint. . . . . . 2. De dame Naar een idee van de gebroeders Platov. Wit wint. 1.Dc2+! Kd8! Na 1… Kd7 is 2.Ta7! beslissend en ook 1… Kb8 2.Dh2+ Kc8 3.Dh8+ is onvoldoende voor zwart. 1… Dc6 2.Txa8+ verliest op slag. 2.Dh7!! Wit wint, want plotseling is er geen verdediging tegen 3.Txa8+ of 3.Dh8+. . . . . 3. De toren Wit speelt en wint. Sloffase van een studie…

Een onaangenaam mens in de Haarlemmerhout (3) Hans Bouwmeester “Goede morgen, waarde knoeier”, zo begon Nurks die ochtend,”Ik las onlangs dat de schaakbond een voorzitter zoekt; is dat niks voor jou?” “Aardig grapje”, zei ik, “Ik zou onmiddellijk tien SN-redacteuren ontslaan, Van Wijgerden terughalen, het bondsbureau opheffen, alle subsidie doorsluizen naar het Max Euwecentrum, de KNSB-competitie aantrekkelijk maken, de FIDE-titels rigoureus herzien en alle schaakbestuurders naar een heropvoedingskamp sturen. Ze zullen niet op me stemmen. De tijd is er nog niet rijp voor.” Nurks dacht dat ook. “Je hebt zeker geen zin om je in te spannen?”, vroeg hij tenslotte. “Goed geraden, tenzij u iets wezenlijks te melden hebt.” Nurks…

Een onaangenaam mens in de Haarlemmerhout (2) Hans Bouwmeester …. maar tegelijk een vijfje op het blaadje leggende; want zo was hij. Hildebrand Nurks zat die ochtend weer op zijn bekende plaats. Hij keek nog somberder dan anders. “Gaat het soms niet goed met Pratend Nederland“, vroeg ik beleefd. “Dat valt mee,” zo antwoordde hij, “ik heb al meer dan 30.000 klanten. Nee, ik heb een afgebroken partij. Ik heb er niet van kunnen slapen. Je komt als geroepen!” Nurks toonde mij op zijn zakschaakspel de volgende positie: “Je begrijpt, dat ik met wit aan zet ben en dat ik die a-pion moet tegenhouden. Maar wat doe ik tegen ……

Een onaangenaam mens in de Haarlemmerhout Hans Bouwmeester Er verschijnen tegenwoordig schaaktijdschriften waar je niet vrolijker van wordt. En zo gebeurt het mij nog al eens dat ik een sombere bui probeer te verdrijven met een wandeling door de Haarlemmerhout. Steevast tref ik bij het standbeeld van Hildebrand mijn oude vriend Nurks aan. Hij is een verre nazaat van zijn beroemde naamgenoot die in de even befaamde Camera Obscura is vereeuwigd. Ook deze Nurks is een kankerpit van de eerste orde en ik kan hem dus als een geestverwant zien. Onlangs trof ik hem daar op een bank bij de mooie beeldjes van Bronner. Die beelden moeten eigenlijk dag en…

Schoonheid en titulatuur Hans Bouwmeester Wie wel eens van Emilian Dobrescu (links in beeld) gehoord heeft, mag een vinger opsteken. Volgens mijn gegevens is hij een gepromoveerd macro-econoom en sinds 1967 hoogleraar in Boekarest. Volgens een Roemeense schaakcollega was hij tevens economisch adviseur van een regering die in onze gematigde streken als dubieus bekend stond. En, alsof dat alles nog niet genoeg is: hij is grootmeester van de schaakcompositie. Onlangs verscheen bij Arves een boek waarin ruim 150 studies van Dobrescu zijn verzameld. De oplossingen zijn alle in telegramstijl beschreven en die methode zal zeker niet aantrekkelijk zijn voor de gemiddelde schaakspeler, die in het algemeen pas voor een mooie…

Eindspelen, correctors en computers Hans Bouwmeester Wie zijn analytische vermogens op het schaakbord eens wil testen moet het laatste boek van John Nunn (links in beeld) kopen, dat hij onder de titel Endgame Challence heeft laten verschijnen. Er staan 250 studies in als uitdaging aan de oplosser en het tweede deel van het boek geeft uitvoerige beschouwingen en analyses. Nunn heeft met behulp van de database van Harold van der Heijden ongeveer 20.000 eindspelen onderzocht, heeft in ruim 1000 studies fouten ontdekt met behulp van Deep Fritz en de Nalimov tablebases en merkte dat zelfs hoog bekroonde werken niet feilloos waren. Zo kwam hij, aldus zijn inleiding, tot een selectie…