• Bogoljubow – Aljechin (1932)

    Posted on februari 23, 2016 by in Beekman

    Onderschatting

    Robert Beekman

    Net als Aljechin en Nimzowitsch vluchtte Efim Bogoljubow (1889 – 1951) voor het communistische Sovjet-Unie naar Duitsland. Eeuwig bezorgd was hij. Bezorgd om zijn vrouw en twee kinderen, voor wie hij het ene na het andere schaaktoernooi afliep om geld binnen te halen. Twee keer streed hij tegen Aljechin om de wereldtitel. Twee keer verloor hij. Een groot schaker. Verblind door zijn eigen grootsheid. Want net als zoveel andere schakers grensde zijn zelfvertrouwen aan overmoed, wat de objectiviteit van zijn waarneming beperkte. Met uitzondering van Capablanca vond hij de rest maar middelmatige schakers. Niet voor niets staat hij bekend als de man die de volgende uitspraak deed: Als ik wit heb win ik omdat ik wit heb. Als ik zwart hem win ik omdat ik Bogoljubow ben.

    Op een gegeven moment, zo vertelt Euwe ons, loopt Bogo samen met hem door de tuin van de toernooizaal (Bern 1932). Met 2 uit 5 zit hij laag in de middenmoot, maar aan zijn vorm ligt het uiteraard niet. Bogoljubow praat wijd uitdijend voor zich uit en aan de lange woordenstroom komt voorlopig geen eind. Ja, het zit even tegen, maar tegen wie moet hij nog spelen? Die?? O, geen probleem! En in ronde 7? Ook geen probleem! Nog tien ronden te gaan en zijn plan was snel gemaakt: tien overwinningen op rij. Maar dan werpt Euwe tegen dat hij ook nog tegen Aljechin moet. Ai! Ja, geeft Bogo toe, dat zal niet eenvoudig zijn. Oké, negen overwinningen en één remise. Hoeveel punten heeft hij dan? 11,5 uit 15. Toch niet slecht. Een goede kans op de eindoverwinning. Alhoewel … is dat wel voldoende? Misschien niet! Bogo stond perplex stil en liet zich deze werkelijkheid op zich inwerken. Is 11,5 uit 15 wel voldoende?? Langzaam en stilgevallen liet hij dat op zich inwerken, tot hij uiteindelijk de enigst denkbare conclusie trok: nee, misschien niet! Bogo wond zich zichtbaar op en declameerde dat er maar één mogelijkheid was. Ook Aljechin moet verpletterd worden! Zo plat als een dubbeltje! Hij zou dit doen en hij zou dat doen en ook Aljechin aan de zegekar binden. Tien overwinningen op rij!! Ja, dat ging hij doen!! Hij stapte kordaat en zonder omkijken de toernooizaal weer binnen, waar hij gelijk verloor van een of andere onbekende Naegeli.

    diabogoalje1Uiteindelijk zou hij diep in de middenmoot eindigen maar van Aljechin won hij. Na 30 zetten ontstond de linkerdiagram. Een niet zo simpel eindspel. Wit heeft pion voorsprong maar zwart het loperpaar. Het eindspel zou nog 60 zetten duren. Op een gegeven moment zegt Bogo tegen Aljechin: “U kunt nu opgeven of anders het publiek amuseren.” De wereldkampioen liet zich niet kennen, speelde door, maar verloor toch. In dat toernooi was het de enige nederlaag van een Aljechin die in die periode de sterren van de hemel speelde.

    .

    .

    Bern1932

    Bern 1932. Euwe staat links, Aljechin ziet u met de armen over elkaar rechtsmidden, en Bogoljubow staat natuurlijk vooraan.

    Maar deze overwinning was eerder uitzondering dan regel. In 1929 en 1934 speelde Bogo om de wereldtitel tegen Aljechin, en begreep niet waarom hij verloor. Hij was toch veel beter? Om die reden meende hij dat Aljechin hem hypnotiseerde, en zette een zonnebril op. Hij meende ook dat het aan de drank van Aljechin lag, en dronk in de partij dezelfde alcohol als zijn tegenstander. Niets hielp de waanbeelden in zijn hoofd te doorbreken, echter. Met al het harde werken leefde hij maar net boven de armoedegrens en kon hij zijn vrouw en twee kinderen niet geven wat hij eigenlijk had gewild.

    Bogoljubow-Alekhine1934

    Links Efim Bogoljubow, rechts Alexander Aljechin, tijdens de strijd om het wereldkampioenschap in 1934.

    Bogoljubow-Alekhine1934b

    Nog een keer. Bogo rechts en Aljechin links. Lasker kijkt in het midden zittend toe. Zelfde WK van 1934.

Comments are closed.