• Blackburne – Nimzowitsch (1914)

    Posted on maart 7, 2016 by in bouwmeester

    De linkmiechel

    Hans Bouwmeester

    blackburne1‘Every inch a gentleman’, zo was Joseph Henry Blackburne (links in beeld), in de negentiende eeuw één van de sterkste schakers ter wereld, met een lijst van toernooiresultaten die slechts kan worden geëvenaard door een Steinitz. Een echte Brit, deze te Manchester geboren grootmeester, die zijn moederland steeds trouw is gebleven en menige schaaktriomf voor Engeland hielp bevechten. Vanaf zijn geboorte in 1841 tot aan zijn dood in 1924.

    Bij het schaken legde diezelfde Blackburne alle plechtstatigheid graag van zich af, om met Spaans vuur de lieden aan gene zijde van het bord weg te vegen. Intuïtief en fantasierijk zette hij zijn partijen op; grote deskundigheid legde hij aan de dag in het eindspel.

    Van Blackburne gaat het verhaal dat hij tijdens een toernooi een Duitse tegenstander door listig spel overwon, waarop deze rondvertelde: ‘De linkmiechel heeft me toch nog bedrogen.’ Blackburne ving deze uitdrukking op en begon naarstig te informeren wat toch wel een ‘linkmiechel’ was. Niemand kon hem echter exact uitleggen wat daaronder moest worden verstaan. Ten slotte wende Blackburne zich tot de wedstrijdleider en vroeg hem: ‘Zegt u mij eens, een linkmiechel, is dat een gentleman of niet?’

    Aan de Nederlandse schaker Rud Loman moet hij eens de vraag hebben voorgelegd: ‘Do you know the difference between a gaspipe and you?’ Loman moest het antwoord schuldig blijven en kreeg toen te horen: ‘A gaspipe is a hollow cilinder and you are a silly Hollander.’

    blackburne2De soms fantastische verhalen van Johannes Hermann Zukertort werden door de nuchtere Brit niet altijd voor zoete koek geslikt. Toen de heren tijdens een toernooi te Wenen een wandeling door de stad maakten, kwamen ze langs een groot gebouw. ‘Wat is dat?’ vroeg Blackburne arglistig. ‘Dat is de gevangenis’, antwoordde Zuikertort. ‘Neen, beste vriend’, corrigeerde Blackburne hem, ‘dat is nu die universiteit waar jij vijf jaar gestudeerd hebt.’ Links Blackburne nog een keer in beeld.

    Tijdens een van zijn vele simulaanseances – elk puntje was een pondje! – sloeg Blackburne eens een glas whisky achterover dat zijn tegenstander voorzichzelf besteld had. De onthutste man verloor zeer snel. Hij wilde na afloop graag z’n beslissende fout weten. ‘Ach’, zei Blackburne, ‘u liet een glas whisky instaan en dat sloeg ik en passant.’

    Blackburne is een der beste blindschakers geweest die de schaakwereld heeft gekend. De blindseances die Morphy in 1858 en 1859 had gegeven, inspireerden hem zich hierin te bekwamen. Bij een van zijn blindseances heeft hij ooit eens mat in zestien zetten aangekondigd.

    blackburnesimultaan

    Blackburne geeft simultaan.

    Behalve zijn partijen heeft hij ons een aantal volwaardige probleemcomposities nagelaten. Een van zijn mooiste partijen speelde Blackburne tijdens het grote toernooi te St. Petersburg 1914. Zijn tegenstander was Aaron Nimzowitsch. Blackburne won er een schoonheidsprijs mee.

    J.H. Blackburne – A. Nimzowitsch
    St. Petersburg, 1914

    1.e3 d6 2.f4 e5 Op de tweede zet al begaat Nimzowitsch een onnauwkeurigheid; hoewel de schade nogal meevalt, krijgt wit de open f-lijn, wat een klein voordeel betekent.
    3.fxe5 dxe5 4.Pc3 Ld6 5.e4 Le6 6.Pf3 f6 Ook de noodzaak van deze zet blijkt niet duidelijk. Pion e5 stond niet aangevallen, paard g8 wordt een veld ontnomen en er wordt een zwakte gevormd in de koningsstelling, die zich in deze partij zal wreken.
    7.d3 Pe7 8.Le3 c5 9.Dd2 Pbc6 10.Le2 Pd4 11.O-O O-O
    diabouwblacknimz112.Pd1!
    Wit begint reeds zijn aandacht te richten op de koningsvleugel. Het paard zal van d1 via f2 naar g4 gaan; zwarts paard op d4 zal aanstonds worden weggejaagd van zijn sterke post.
    12…Pec6 13.c3 Pxe2+ 14.Dxe2 Te8! De mysterieuze torenzet van Nimzowitsch. In zijn boek Mein System behandelt Nimzowitsch ook de schijnbaar doelloze zet van een torennaar een (nog) gesloten lijn. Nimzowitsch wijst aan de hand van een aantal voorbeelden – waarbij ook deze partij – echter op de preventieve werking die van een dergelijke torenzet kan uitgaan. In de onderhavige partij dient de torenzet om een eventueel d3-d4 te voorkomen. De zwakte op e4 zou wit parten gaan spelen.
    15.Ph4 Lf8 16.Pf5 Wit gaat profiteren van de open f-lijn.
    16…Kh8 17.g4 Dd7 18.Pf2 a5 19.a3 b5 In zijn analyse geeft Lasker hier de voorkeur aan 19… Lb3, om na 20.c4 voort te zetten met 20… Pd4.
    20.Tad1 Tab8 21.Td2 b4 22.axb4 axb4 23.c4 Ta8 24.Df3 Ta2 Juist op het moment dat wit klaar staat om door te stoten op de koningsvleugel, onttrekt zwart één van zijn zware stukken aan de verdediging.
    25.g5! g6 Op de terugtocht van het witte paard zal Nimzowitsch zijn verdediging waarschijnlijk hebben gebaseerd. Wit gaat echter door!
    diabouwblacknimz226.Pg4!! Wit offert beide paarden voor een toren plus twee pionnen. De gehavende koningsstelling van zwart blijkt daarna te zwak om het witte geweld te keren.
    26…gxf5 27.Pxf6 Pd4 28.Df2 Dc6 29.Pxe8 Dxe8 30.Lxd4 exd4 31.exf5 Ld7 Tot zover is het allemaal geforceerd. Rest wit thans de moeilijke taak de zwarte veste te nemen.
    32.Te1 Df7 33.Dh4 Ta8 Onverrichterzake keert de toren terug naar zijn uitgangspunt. Op 33… Dxf5 volgt natuurlijk 34.Tf1 en op 33… Lxf5 34.Tf2.
    34.Tf2 Lc6 35.Dg4 Wit dreigt reeds g5-g6.
    35…Te8 Ten einde door torenruil de druk op de zwarte stelling te verlichten. Niets blijkt echter minder waar. Geforceerd komt de tweede witte toren na de ruil de zwarte stelling binnen.
    36.Txe8 Dxe8 37.Te2 Dd7 38.Te6 La8 39.g6 hxg6 40.Txg6 Dh7 Indien 40… Lg7 41.Dh4 Kg8 42.f6!
    diabouwblacknimz341.Dg3! Dreigt Db8.
    41…Dh5 42.Tg4 Beter dan 42.Tg8 Kh7 43.Txf8, waarna zwart met 43.Dd1 tegenkansen schept. Thans gaf zwart het op.

    1-0

    petersburg1914b

    De deelnemers aan St. Petersburg, 1914. Zittend, van links naar rechts: I. Gunsberg*, J.H. Blackburne*, E. Lasker*, S. Tarrasch*, A. Burn, R. Gebhardt, A.K. Rubinstein*, O.S. Bernstein*, J.R. Capablanca*, D. Janowski*. Staand, van links naar rechts: S.O. Weinstein. J.F. Marshall*, A.A. Aljechin*, N.J. Maximov, A. Nimzowitsch*, B.E. Baljutin, P.P. Sabouroff, E. Talwik, J.O. Sossnitsky, N.A. Znosko-Borovsky, W. Rubinov, D.D. Korolew, N.N. Lochwitsky, E.A. Znosko-Borovsky. Echter, alleen de mensen achter wie een sterretje staat, deden mee aan het toernooi.

    petersburg1914

    Nog een keer de deelnemers aan St. Petersburg, 1914. Dit keer een groter gezelschap. En nóg meer mensen die niet deelnemen aan het schaaktoernooi.

Comments are closed.