• Anand – Shirov (2010)

    Posted on februari 22, 2016 by in Beekman

    Aliquando dormitat bonus Homerus!

    Robert Beekman

    In 1907 was Siegbert Tarrasch één van de sterkste grootmeesters van de wereld. Als een aristocraat liep hij tussen de borden door. “Der Doctor”, noemde men hem vol ontzag. En zo voelde hij zich ook. Ver verheven boven andere schakers. Nu hielden gewone schakers uiteraard wijselijk hun mond. Zij zouden immers meedogenloos verpletterd worden. Maar collega-grootmeesters waren uiteraard minder onder de indruk. Tussen Nimzowitsch en Tarrasch ontstond een eeuwigdurende controverse. Inzet: wie heeft het Grootste Ego van de Wereld? En dat begon allemaal in hun eerste partij, toen Tarrasch geconfronteerd werd met Nimzowitsch onconventionele openingsaanpak en zo ongeveer na 12 zetten opstond, de armen ten hemel wierp en luidkeels uitriep: “Nog nooit heb ik zo gewonnen gestaan!” De partij zou na lange en harde strijd in remise eindigen, met slechts twee koningen op het bord.

    Bij de opening van de strijd om de wereldtitel (1908) zei Tarrasch nog tegen Lasker: “Tegen u, dr. Lasker, heb ik slechts drie woorden te zeggen: schaak en mat!” En vervolgens beende hij zonder nog iets te zeggen de zaal uit. Helaas kon hij deze krachtige woorden geen goed gevolg geven. Lasker won overtuigend. Acht gewonnen partijen, drie verloren, vijf remise: 10,5 – 5,5.

    diavidmarteichmannIn 1907 was er een redelijk sterk bezet schaaktoernooi in Carlsbad. Tarrasch deed niet mee maar kwam wel af en toe kijken. En dan schreef hij iets in de krant erover. Links Vidmar tegen Teichmann. Teichmann was blind aan één oog maar had een redelijk gevoel voor combinaties. In de linkerdiagram dacht hij lang na en speeld hij uiteindelijk … Tg6. Tarrasch liet er zijn oog op vallen en kon niet anders dan er spottend om lachen. Hij analyseerde deze partij voor de krant en maakte Teichmann daarin belachelijk. “Natuurlijk was … Dxe5 de beste zet. Na Dxc4 Td6 Txd6 e2 staat zwart huizenhoog gewonnen!” Zijn analyse ging de hele wereld over en werd overal klakkeloos overgenomen. Want als Tarrasch zegt dat … Dxe5 veel beter is, dan is dat natuurlijk zo.

    Een jaar later wordt de analyse gepubliceerd in de Deutsche Schachzeitung. Maar helaas: die wordt door serieuze schakers gelezen. Gelijk kwamen de ingezonden brieven binnen en het volgende nummer moest er een rectificatie volgen, want Dxe5 is een blunder. Na Dxh7 Pxh7 Td8 Pf8 Th8 Kxh8 Txf8 staat zwart mat.

    Aliquando dormitat bonus Homerus! Zo concludeerde de Deutsche Schachzeitung. Oftewel: ooit sliep de goede Homerus! Wakker worden, Siegbert!

    carlsbad1907

    De deelnemers aan het toernooi van Carlsbad 1907.

    Zoiets zou tegenwoordig niet meer voorkomen. Allereerst zou de meedraaiende computer Tarrasch binnen een fractie van een seconde corrigeren. Maar los daarvan heeft de grootmeester heden ten dage al haar natuurlijk gezag verloren. De computer heeft deze positie overgenomen. En ook de grootmeester richt zich naar de autoriteit van de computer. Zelfs de grootmeester.

    diaanandshirov2010Links Anand – Shirov. Corus 2010. 39ste zet. Tijdnood voor Shirov. Anand had meer tijd, zoals we van hem gewend zijn, maar speelde de laatste fase net zo snel als Shirov. Anand doet nu 39.Pe6. Jezus! Heb je ooit zo’n slechte zet gezien? De zet is een ongelooflijke blunder! Chessbase.com geeft de zet twee vraagtekens. De computer geeft aan dat Txb4 beter is, leidend tot een ongeveer gelijke positie. Anand achteraf: “I got nervous in an already worse position. I don’t know what came over me; I was dreaming.” Nederig excuses aanbieden, dat is het enige dat een grootmeester na zo’n blunder nog rest.

    Pe6 valt de dame en toren aan en slaan met de loper kan niet en dus sloeg Shirov met de toren op e6. Gevoelsmatig de juiste keuze. Sterk paard uitschakelen om de aanval voort te zetten. Kan niet verkeerd zijn. Pg3? Hoezo? Ik wil geen dames ruilen! En wat doet dat paard op g3? Dg5-h4-h1 dreigt nog niet zoveel en de zwarte stukken kunnen buitenspel staan. Misschien kan dat paard op e4 beter naar c3 of c5.

    Maar de computer heeft anders berekend en dus luidt het oordeel: nog een ongelooflijke blunder! chessbase.com: “Missing a golden opportunity. As the world’s assembled chess engines were unanimously screaming, Black can win by 39… Ng3!” Blijkt dat zwart na Pxg5 Txe1 totaal gewonnen staat. Dat een grootmeester zoiets in tijdnood niet ziet! Waanzinnig! Twee grootmeesters zelfs! Van wereldklasse!

    Blijkt dat de tactiek na 39… Txe6 gunstig voor wit uitvalt en dat de tactiek na 39… Pg3 gunstig voor zwart uitvalt. De tactische rechtvaardiging: 39… Pg3 40.Df3 Dh4 41.Txb4 Lxe6 42.dxe6 Te5 en nu kan Txe5 niet wegens Dh1-f1 mat en anders is Dh1 Kf2 Pe4 een dodelijke dreiging. Een andere tactische rechtvaardiging: 39… Pg3 40.Dd4 Lxe6 41.dxe6 f3! Het zwarte voordeel is eerst bescheiden, maar naarmate je met de computer verder in de variant in gaat en diverse tactische opties uitprobeert, ontdekt de computer vanzelf hoe sterk zwart staat. Het gaat hier dus niet om een blunder, maar om een zeer ingewikkelde stelling die na uitgebreide berekening toevallig gunstig voor wit dan wel zwart uitvalt.

    shirov7

    Shirov in de bewuste partij tegen Anand.

Comments are closed.